Belçika'da GaN Çip Casusluğu Skandalı: Araştırmacı BelGaN'ın Sırlarını Çin'e Taşımakla Suçlanıyor

Belçika merkezli galyum nitrür (GaN) çip üreticisi BelGaN'da görev yapan 52 yaşındaki Çin asıllı Belçikalı bir araştırmacı, şirketin özel teknolojisini ve ticari sırlarını Çin'e kaçırmakla suçlanarak tutuklandı. Belçika federal savcılığının 7 Eylül'de açıkladığı bilgilere göre, Pekin doğumlu şüpheli, 10 Mayıs'ta Brüksel Havalimanı'nda Çin'e uçmaya çalışırken gözaltına alındı. Olay, çöken bir şirketin ardında bırakabileceği stratejik teknoloji sızıntısının boyutunu gözler önüne seriyor.

BelGaN'ın Çöküşü Soruşturmayı Başlattı

Belçika medyasında yalnızca H.L. baş harfleriyle anılan şüpheli, faaliyetlerine son veren BelGaN'da kıdemli bir araştırma pozisyonunda çalışıyordu. Şirket, 2024 yazında iflasın eşiğine gelince Belçika makamları rutin bir mali soruşturma başlattı. Ancak incelemeler ilerledikçe ortaya çıkan tablo, sıradan bir iflas vakasından çok daha karmaşık bir görünüm sundu. Soruşturmacılara göre yöneticiler ve araştırmacı, şirketi finansal olarak ayakta tutmaya çalışmak yerine, teknolojiyi transfer ettikten sonra BelGaN'ın adeta "ortadan kaybolmasını" sağlamaya çalışmış olabilir.

GanKool Bağlantısı Ortaya Çıktı

Soruşturma derinleştikçe dikkat çekici bir detay gün yüzüne çıktı: H.L.'nin BelGaN'daki görevine paralel olarak, GanKool adlı bir Çinli çip şirketini de yönettiği iddia ediliyor. GanKool'un, BelGaN ile birebir aynı özel galyum nitrür çip teknolojisini geliştirdiği tespit edildi. Üstelik bu şirket, H.L.'nin BelGaN'a katılmasından yalnızca birkaç ay sonra kurulmuş ve bir Çin yatırım fonu tarafından finanse edilmişti. Şüpheli şu anda sınai casusluk, suç örgütü üyeliği, şirket varlıklarını kötüye kullanma ve ticari sırları hukuka aykırı şekilde ifşa etme suçlamalarıyla yargılanacak.

İkinci Şüpheli Hâlâ Kayıp

Soruşturmacılar, BelGaN'ın son CEO'su olan bir Çin vatandaşının da aynı rakip Çinli şirketle bağlantılı olduğuna dair kanıtlar buldu. Savcılık, ikinci bir şüphelinin hâlâ firari olduğunu açıklarken, Belçika basınında bu kişinin söz konusu CEO olduğu yönünde spekülasyonlar dolaşıyor. Bu gelişme, olayın tek bir araştırmacının bireysel girişiminden ziyade şirket içinde örgütlü bir operasyon olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Yarı İletken Sektöründe Artan Casusluk Riski

Bu vaka, yarı iletken endüstrisinde teknoloji ve fikri mülkiyet üzerindeki rekabetin ne denli kızıştığını bir kez daha gösteriyor. Çin, yabancı çip teknolojisine bağımlılığını azaltmaya çalışırken, ABD de gelişmiş işlemcilere ve üretim ekipmanlarına erişimi kısıtlamaya devam ediyor. Geçtiğimiz ay Güney Kore mahkemesine sunulan belgeler, Çinli bellek üreticisi CXMT'nin "Project Hefei" adlı ayrıntılı bir yol haritası kullanarak Samsung'un tescilli DRAM teknolojisini, 620 adımlık üretim reçetesi dahil olmak üzere ele geçirmeye çalıştığını ortaya koymuştu. Bu olayda eski bir Samsung mühendisi zaten yedi yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Türkiye ve Bölge Açısından Ne Anlama Geliyor?

Türkiye'de doğrudan bir GaN çip üreticisi bulunmasa da, savunma sanayii ve radar sistemlerinde kullanılan GaN tabanlı güç elektroniği teknolojisi, yerli şirketler için stratejik önem taşıyor. Yurt dışı ortaklıklar veya teknoloji transferi yoluyla bu alana giren Türk firmaları için BelGaN vakası önemli bir ders niteliğinde: Kritik teknolojiye sahip bir şirkette çalışan personelin aynı anda rakip bir yapıyla bağlantılı olması, denetim mekanizmalarının ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Küresel çip savaşının yalnızca ABD-Çin ekseninde değil, Avrupa'nın küçük ama nitelikli oyuncularını da hedef alacak şekilde genişlediği bu dönemde, benzer büyüklükteki teknoloji şirketlerinin fikri mülkiyet güvenliği konusunda daha temkinli davranması gerekiyor.