Ajinomoto, Çin'e Kritik Çip Paketleme Filmi Tedarikini Yüzde 30 Kıstığı İddia Ediliyor

Japon kimya devi Ajinomoto'nun, neredeyse tüm üst düzey işlemci paketlerinde kullanılan yalıtkan yapı katmanı ABF filminin Çin'e tedarikini yüzde 30 oranında kıstığı öne sürülüyor. Çinli teknoloji yayını JW Insights'ın isimsiz tedarik zinciri kaynaklarına dayandırdığı habere göre Ajinomoto, bu kararı doğrudan müşterilerine bildirdi. İddia doğruysa, dünya ABF pazarının yaklaşık yüzde 95'ini elinde tutan Ajinomoto'nun bu adımı, Shennan Circuits, Xingsen Technology ve Shenghong Electronics gibi Çinli substrat üreticilerini doğrudan vuracak; zira Çin'in bu alandaki kendine yeterlilik oranı yüzde 5'in altında kalıyor.

Ajinomoto Neden Öncelik Değiştiriyor?

JW Insights'a göre Ajinomoto, sınırlı üretim kapasitesini Japon müşterilerine ve Nvidia, AMD ile Intel'in hızlandırıcı çiplerinde kullanılan FC-BGA substratlarını tedarik eden büyük uluslararası hesaplara kaydırıyor. Yüzde 30'luk kesinti rakamı teyit edilmemiş olsa da, arz sıkışıklığının gerçek olduğu ve Çin'in buna karşı hamlelerini uzun süredir hazırladığı biliniyor. Ajinomoto'nun ikinci çeyrekte tam kapasitede ayda yaklaşık 2 milyon metrekare ABF üretebildiği, 2023'ten bu yana 25 milyar yen (yaklaşık 156 milyon dolar) yatırımla 2030'a kadar kapasitesini yüzde 50 artırmayı hedeflediği, üçüncü fabrikanın ise ancak 2032 civarında devreye gireceği aktarılıyor.

Fiyat Artışı Zaten Onaylandı

Şirket, mali yılın Mart sonunda kapanan döneminde ABF satışlarının yüzde 25 büyüdüğünü, kâr marjlarının yüzde 50'yi aştığını ve filmin sunucu/ağ çipleri segmentindeki payının 2017'deki yüzde 40'tan yüzde 70'e çıktığını açıkladı. Goldman Sachs'a göre ABF substrat arzı ile talep arasındaki makas 2026'nın ikinci yarısında yüzde 10 iken 2027'de yüzde 21'e, 2028'de ise yüzde 42'ye kadar genişleyebilir. Mayıs ayında Ajinomoto, bu çeyrekte geçerli olacak yaklaşık yüzde 30'luk bir fiyat artışını substrat üreticilerine bildirdi; bu hamle, İngiliz aktivist fon Palliser Capital'in Mart ayı sonunda ilk 25 hissedar arasına girip kamuoyu önünde fiyatların yüzde 30'dan fazla artırılmasını talep etmesinin iki ay sonrasına denk geliyor. ABF malzemesi bir substratın malzeme maliyetinin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturduğundan bu zam, her FC-BGA paketinin maliyetine doğrudan yansıyor.

Çin'in Yerli Alternatifleri Yarışıyor

Çin cephesinde üç yerli alternatif öne çıkıyor. Shenzhen İleri Elektronik Malzemeler Enstitüsü ile geliştirilen Huazheng New Material'ın CBF filmi, Ajinomoto'nun fikri mülkiyetine dokunmadan değiştirilmiş epoksi reçine ve küresel silika dolgu kullanıyor; üretim verimi yüzde 85'in üzerinde olup Huawei Ascend sistemlerinde güvenilirlik testlerini geçtiği, Xingsen ve Shennan Circuits'te doğrulama sürecinin sürdüğü belirtiliyor. MSG üreticisi olarak bilinen Lotus Holdings ise Nisan ayında Shenzhen Newface'in yüzde 51 hissesini alarak NBF filmine yatırım yaptı; dokuz katmanın altındaki ürünler zaten onaylanmış durumda. Tayvan merkezli Jinghua Technology ile geliştirilen Hongchang Electronics'in GBF'si de küçük ölçekli deneme üretimine geçti. Ancak üç filmin de en büyük sınavı, bir ila üç yıl sürebilen termal döngü ve nem-ısı yaşlandırma testlerinden oluşan güvenilirlik onayı; en yüksek katman sayılı ve amiral gemisi yapay zekâ çiplerinde kullanılan filmler için yerli üretim henüz yetersiz kalıyor.

Nadir Toprak Gerginliğinin Gölgesi

Bu gelişme boşlukta yaşanmıyor. Çin, Ocak ayında Japonya'nın askeri bağlantılı kullanıcılarına çift kullanımlı ürün ihracatını yasaklamıştı; bu karar Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin Tayvan senaryosuna dair Kasım ayı açıklamalarının ardından geldi. Nikkei Asia'ya göre Çin'in Japonya'ya kısıtlı nadir toprak ihracatı 2026'nın ilk yarısında yüzde 51 geriledi. Sekiz ay sonra gelen ABF kesintisi haberi, her ne kadar kapasite tahsisiyle açıklansa da, misilleme görünümünden kaçamıyor. Bu arada BOE, Mayıs ayında Corning ile üç yıllık cam substrat anlaşması imzaladı ve Temmuz'da cam çekirdekli paketlemeyi stratejik iş kolu ilan etti; ancak cam substrat da yan taraflarda hâlâ ABF benzeri yalıtkan film gerektirdiğinden Japon filmine tam bağımsızlık henüz mümkün değil.

Türkiye ve Küresel Tedarik Zinciri Açısından Anlamı

Türkiye'de doğrudan ABF üretimi ya da substrat imalatı bulunmasa da, bu tür bir arz daralması nihai olarak GPU, sunucu işlemcisi ve yapay zekâ hızlandırıcı fiyatlarına yansıyabileceğinden Türkiyeli tüketiciyi ve teknoloji şirketlerini de dolaylı olarak etkileme potansiyeli taşıyor. Nvidia ve AMD çiplerinin maliyet artışı, yerel bilgisayar ve sunucu fiyatlarına er ya da geç sirayet eder; nitekim DDR4 bellek fiyatlarındaki beklenen sıçramaya benzer bir dinamik burada da işleyebilir. Ayrıca Çin-Japonya arasındaki bu malzeme savaşı, küresel yarı iletken tedarik zincirinin tek bir ülkeye veya şirkete ne kadar bağımlı kaldığını bir kez daha gösteriyor; benzer bir darboğaz 2021-2022 GPU kıtlığında da yaşanmıştı. Kısacası bu kriz, sadece Çin-Japonya meselesi değil, dünya genelinde çip fiyatlarını ve tedarik sürelerini etkileyebilecek bir gelişme olarak izlenmeyi hak ediyor.