Trump Yönetiminden Çin'e Drone Darbesi: İthal İnsansız Hava Araçlarına Yüzde 100 Vergi

ABD Başkanı Donald Trump'ın imzaladığı yeni bir kararla, ülkeye ithal edilen drone'lara ve kritik bileşenlerine yüzde 100'e varan gümrük vergisi getirildi. Trump yönetiminin uzun süredir sürdürdüğü "yabancı, özellikle Çin menşeli elektroniklere bağımlılığı azaltma" kampanyasının son halkası olan bu adım, 13 Ağustos'ta imzalanan kararın 21 gün sonra, 3 Eylül Perşembe günü yürürlüğe girmesiyle resmiyet kazandı. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Dairesi (CBP), etkilenen drone modelleri için tam başvuru prosedürlerini ve vergi oranlarını içeren bir kılavuz yayımladı.

Yüzde 100'lük Dilim Kimleri Kapsıyor?

Karar, drone'ları yeteneklerine göre kategorilere ayırıyor. Azami kalkış ağırlığı 25 kilogramın (55 pound) üzerinde olan insansız hava araçları, termal görüntüleme özelliğine veya kenetlenme istasyonuna sahip tüm modeller ile statik konvertörler, gövde parçaları ve elektronik kontrol kartları gibi kritik bileşenler yüzde 100 oranında vergiye tabi tutuluyor. Beyaz Saray bu kategoriyi "ulusal güvenlik açısından özellikle hassas" olarak nitelendiriyor. Bu yeteneklere sahip olmayan daha küçük drone'lar ve diğer bileşenler ise yüzde 25 oranında vergilendirilecek. Bu sınıflandırma sistemi, birçok markayı iki kategoriye birden bölüyor; örneğin DJI'ın termal donanımlı, kamu güvenliği odaklı Matrice serisi ağırlığından bağımsız olarak yüzde 100'lük dilime girerken, Mini ve Air gibi tüketici modelleri yüzde 25 ile sınırlı kalıyor.

Çin Doğrudan Hedefte, Müttefikler Daha Düşük Oranlarla Karşılaşıyor

Vergiler menşe ülkeye bakılmaksızın uygulansa da, sonuçları neredeyse tamamen Çin'e yükleniyor. Zira küresel drone pazarının üçte ikisinden fazlasına sahip olan ve ABD raflarındaki drone'ların büyük çoğunluğunu tedarik eden DJI, Çin merkezli bir şirket. Buna karşılık Avrupa Birliği, Japonya, Liechtenstein, Güney Kore, İsviçre ve Tayvan'dan gelen drone ve bileşenler yüzde 15, Birleşik Krallık menşeli ürünler ise yüzde 10 oranında vergiye tabi olacak. Ancak bu ayrıcalıklı oranlardan yararlanabilmek için donanım, yazılım ve teknolojinin büyük kısmının bu ülkelerde ya da ABD'de üretilmiş olması şartı aranıyor.

Kademeli Geçiş ve Şubat 2027 Tarihi

Karar, vergilendirmeyi iki bileşen grubuna ayırarak kademeli biçimde uygulamaya koyuyor. Tamamlanmış hava araçları, kenetlenme istasyonları ve güç konvertörleri, uçuş kontrol kartları ile 25 kilogramın üzerindeki drone'larda kullanılan gövde parçaları gibi en hassas bileşenlere yönelik yüzde 25 ila 100 arasındaki oranlar 3 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdi. Daha küçük tüketici ve ticari drone'lar için üretilen ve büyük ölçüde aynı kategorilere giren ikinci grup bileşenlerdeyse yüzde 25'lik oran ancak 9 Şubat 2027'de yürürlüğe girecek. Yönetim, bu 180 günlük geçiş süresini ithalatçıların tedarik zincirlerini değiştirmesi için tanınan bir fırsat penceresi olarak tanımlıyor.

FCC'nin Kara Listesi ve Trump Ailesiyle Bağlantılı Şirket

Bu vergiler, Çin menşeli drone'ları ulusal güvenlik gerekçesiyle ABD pazarından uzaklaştırmaya yönelik giderek genişleyen federal çabanın son halkası. Aralık 2025'te Federal İletişim Komisyonu (FCC), tüm yabancı üretimi drone'ları ve kritik bileşenlerini "Covered List" adı verilen kara listesine ekleyerek yeni modellerin ABD'de satış yetkisi almasını engellemişti. Geçtiğimiz ay ise kurum, daha önce onaylanmış olsa da LiDAR gibi teknolojiler içeren "askeri sınıf" modelleri geriye dönük olarak yasaklama girişimini başlattı; bu teklife ilişkin kamuoyu yorum süreci, tarifelerin yürürlüğe girmesinden bir gün önce, 2 Eylül'de sona erdi. Öte yandan onshoring (yerelleştirme) çabaları, Skydio gibi Amerikan üreticilerine büyük yatırım akışı sağlarken, bir tartışmayı da beraberinde getirdi: Donald Trump Jr.'ın Kasım 2024'ten bu yana Florida merkezli drone parçaları üreticisi Unusual Machines'in danışma kurulunda yer alması ve şirkette önemli bir hisseye sahip olması, etik gözlemcilerin en azından "çıkar çatışması görüntüsü" eleştirisini yöneltmesine neden oldu. Tarife duyurusunun ardından şirketin hisseleri sert şekilde yükseldi.

Türkiye ve Bölge Açısından Ne Anlama Geliyor?

Bu düzenleme doğrudan ABD pazarını hedeflese de, küresel drone tedarik zincirinde DJI'ın ağırlığı düşünüldüğünde etkileri sınır ötesine taşabilir. Türkiye'de tüketici ve ticari drone pazarında da DJI hâlâ baskın konumda; ABD'nin bu adımı, üreticinin farklı pazarlara yönelik fiyatlandırma ve üretim stratejilerini yeniden şekillendirmesine yol açabilir. Ayrıca Türkiye'nin kendi savunma sanayisinde güçlü bir insansız hava aracı ekosistemine sahip olması, ABD'nin izlediği "yerli üretimi teşvik et, yabancıyı vergiyle caydır" modelinin yerli oyuncular için de bir fırsat penceresi anlamına gelebileceğini gösteriyor. Küresel ölçekte drone tedarik zincirlerinin Çin'den bağımsızlaştırılması yönündeki bu eğilim, orta vadede alternatif üreticilerin (Avrupalı ve Asyalı) pazar payını artırma ihtimalini güçlendiriyor; bu da tüketici tarafında daha çeşitli marka seçenekleri ve olası fiyat rekabeti anlamına gelebilir.