Tayland, Yasal Boşluk Nedeniyle 49 Veri Merkezi İnşaatının Durdurulmasını İstedi

Yapay zekâ çılgınlığıyla birlikte dünyanın dört bir yanında hızla yükselen veri merkezleri, artık sadece Batı ülkelerinin değil Asya'nın da baş ağrısı haline geldi. Tayland hükümeti, ülkede inşa halindeki veri merkezi projelerinin, kapsamlı bir yasal düzenleme tamamlanana kadar durdurulmasını istedi. Ülke yönetimi, mevcut mevzuatın veri merkezleri için yetersiz kaldığını belirterek yeni ve "sızdırmaz" kuralların hazırlandığını açıkladı.

Tayland'da Yasal Boşluk Sorunu

Hükümet yetkilileri bu hafta ilgili kurumlardan mevcut ve planlanan veri merkezleriyle ilgili verileri toplamasını istedi. Amaç, dağınık ve eksik düzenlemeleri tek bir yasal çatı altında birleştirmek. Şu anda Tayland'da veri merkezlerine özgü neredeyse hiç kanun bulunmuyor; bu durum bir hastane yanına "depo" sınıflandırmasıyla veri merkezi kurulabilmesi gibi tuhaf boşluklara yol açıyor. Dünyanın geri kalanında olduğu gibi Tayland'da da su ve elektrik tüketimine dair şikâyetler giderek artıyor.

İnşaatları Durdurmak Yasal Olarak Mümkün Değil

Hükümetin 11 Eylül'de tamamlanacak bilgi toplama sürecinin ardından yaklaşık bir ay içinde taslak düzenlemeyi hazırlaması bekleniyor. Ancak burada ilginç bir çelişki var: Ulusal Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Konseyi (NESDC) Genel Sekreteri Danucha Pichayanan'ın açıkça belirttiği gibi, hükümetin "inşa halindeki 49 veri merkezinin yapımını durdurma yetkisi yok". Yani şirketler isterlerse yasa tartışılırken inşaatlarına devam edebilir. Yeni yasa yürürlüğe girdiğinde geçmişe dönük olarak devam eden projelere de uygulanacak, ancak bu projelere uyum için bir geçiş süresi tanınacak. Yeni başlayacak projeler ise en baştan itibaren kurallara tabi olacak.

Enerji ve Diesel Stoklarına Sıkı Denetim

Beklenen yeni mevzuatın enerji tüketimini, kapalı devre soğutma sistemlerini ve su fazlası garantilerini kapsaması öngörülüyor. Geçtiğimiz perşembe günü Tayland Enerji Bakanlığı, Bangkok'taki bir veri merkezinin izin verilen 200.000 litre sınırının çok üzerinde dizel yakıt stoklamayı planladığına dair endişelerini dile getirdi. Ülke geçtiğimiz Temmuz ayında sanayi elektrik dağıtımı yasalarını da revize etmiş, megavat başına 4,5 milyon baht (yaklaşık 134 bin dolar) tutarında banka teminatı zorunluluğu getirmişti. Bu paranın yarısı kullanım oranı yüzde 50'ye, kalanı ise yüzde 70'e ulaştığında iade ediliyor. Amaç, aylarca ya da hiç kullanılmayacak kapasitenin önden bloke edilmesini engellemek. 200 megavat ve üzeri çeken hyperscale tesisler için bu teminatın yaklaşık 27 milyon dolara ulaşabileceği hesaplanıyor.

Su Tüketimi En Büyük Endişe Kaynağı

Enerji tarafında düzenlemeler yenilenmişken, su tüketimi konusunda hâlâ ciddi bir boşluk var. Mevcut çerçevede şirketler, ek güvence mekanizması olmadan doğrudan su şirketleriyle anlaşma yapabiliyor. Örneğin Chonburi'de bir operatör, Eastwater Stecon Utilities ile yıllık 3,3 milyon metreküp su için on yıllık bir anlaşma imzaladı — bu miktar yaklaşık 36.900 kişinin yıllık su tüketimine denk geliyor. Yeni yasanın, yerel su kıtlığı riskini önlemek için bu tür anlaşmalara çok daha sıkı kurallar getirmesi bekleniyor.

Bu Gelişme Türkiye ve Bölge İçin Ne İfade Ediyor?

Tayland'ın attığı adım, aslında dünya genelinde giderek yaygınlaşan bir eğilimin parçası. ABD'de birçok eyalet ve İrlanda gibi Avrupa ülkeleri de benzer moratoryumlar uygulamış, veri merkezlerinin elektrik şebekesi ve su kaynakları üzerindeki baskısını sınırlamaya çalışmıştı. Türkiye'de de yapay zekâ yatırımlarıyla birlikte veri merkezi talebi hızla artıyor; büyük teknoloji şirketlerinin ve yerel oyuncuların bölgede yeni tesis planları gündemde. Ancak ülkemizde veri merkezlerine özgü kapsamlı bir enerji-su düzenlemesi henüz yeterince olgunlaşmış değil. Tayland örneği, hızlı büyüyen bu sektörün beraberinde getirdiği altyapı baskısının önceden düzenlenmesi gerektiğini gösteriyor; aksi halde şikâyetler ve yasal boşluklar, projeler tamamlandıktan sonra çözülmesi çok daha zor krizlere dönüşebilir. Türkiye'deki yerel yönetimlerin ve enerji otoritelerinin bu deneyimlerden ders çıkararak, veri merkezi yatırımlarını teşvik ederken su ve elektrik kaynaklarını koruyacak dengeli bir çerçeve oluşturması önem taşıyor.