SMIC, ABD Yaptırımlarının Gölgesinde Rekor Kâr Açıkladı ve Wafer Fiyatlarını Artırıyor

Çin'in en büyük çip dökümhanesi SMIC, bu ayın başında açıkladığı çeyrek sonuçlarla tarihinde ilk kez 3 milyar dolarlık gelir eşiğini aştı. Şirketin geliri yıllık bazda yüzde 36,1 artarken net kârı neredeyse üç katına çıkarak 479,2 milyon dolara ulaştı. SMIC Eş CEO'su Zhao Haijun, sonuçların açıklandığı gün analistlere yaptığı sunumda, üçüncü çeyrekte işlenecek waferlar için fiyatların artırılacağını duyurdu. Şirketin kapasite kullanım oranı yüzde 93,7'ye ulaşırken, Zhao'ya göre talebin tamamı karşılanamıyor bile.

SMIC'in Rekor Çeyreğinin Ardındaki Gerçek

SMIC, kendi verdiği yüzde 14-16 gelir büyümesi ve yüzde 20-22 brüt kâr marjı hedeflerini fazlasıyla geride bıraktı. Şirket, çeyreklik bazda yüzde 20 büyüyerek 3,01 milyar dolar gelir elde etti ve brüt marjını yüzde 25,3'e taşıdı; bu oran bir önceki çeyrekte yüzde 20,1 seviyesindeydi. Wafer sevkiyatları çeyreklik bazda yüzde 14 artarak 2,9 milyon 8 inç eşdeğerine ulaşırken, ortalama satış fiyatları yüzde 5,7 yükseldi. Şirket üçüncü çeyrek için yüzde 26-28 brüt marj bekliyor. Gelirin yüzde 90'ı Çin pazarından geldi.

Talep GPU'lardan Değil, Yan Bileşenlerden Geliyor

Zhao'ya göre talep artışının kaynağı CPU veya GPU değil; lojik entegre devreler, BCD güç yönetim çipleri ve optik alıcı-verici bileşenleri gibi arzı kısıtlı yapay zeka çevre bileşenleri. Şirketin yapay zeka çevre birimleri segmentindeki büyümenin bu çeyrekte yaklaşık yüzde 40 olması bekleniyor. Endüstriyel ve otomotiv çipleri ise wafer gelirinin yüzde 16,5'ini oluşturarak geçen yılın aynı döneminde kaydedilen yüzde 10,6'lık payı geride bıraktı.

Bu tablo, 2023 ve 2024'te aşırı kapasite baskısıyla fiyat indirimine giden SMIC için ciddi bir dönüşe işaret ediyor. 2023'ün ilk çeyreğinde kapasite kullanımı yüzde 68,1'de kalmış, net kâr yüzde 60'tan fazla gerilemişti. Şirket Aralık ayında fiyatları yaklaşık yüzde 10 artırmış, Şubat'ta kapasitesi kısıtlı segmentlerde hedefli zamlar yapmış, şimdi de üçüncü çeyrek waferlarına yeni bir artış uygulamaya hazırlanıyor.

ABD Yaptırımları Nasıl Tekelci Bir Pazar Yarattı

Washington'ın ihracat kısıtlamaları, Çin'in yapay zeka hızlandırıcı talebini TSMC'den koparıp SMIC'e yönlendirdi. Pekin de bu talebi içeri çevirmek için bu yıl silikon waferların yüzde 70'inin yerli kaynaklardan sağlanmasını hedefliyor. Bloomberg Intelligence'ın Haziran ayında 60 Çinli teknoloji yöneticisiyle yaptığı ankete göre firmalar, önümüzdeki 12 ay içinde yapay zeka hızlandırıcı bütçelerinin yüzde 46'sını yerli çiplere ayırmayı planlıyor; bu oran şu anda yüzde 30 seviyesinde. SMIC, 7nm sınıfı lojik çipleri seri üretebilen tek Çinli dökümhane olması nedeniyle Huawei'nin Ascend serisi ve Cambricon'un hızlandırıcıları için tek yerli kaynak konumunda. Aynı hafta rakip Hua Hong da yüzde 102,8 kapasite kullanımı ve 717,5 milyon dolarlık rekor gelir bildirdi.

Yükselen Fiyatlara Rağmen Zorlu Ekonomi

Financial Times'a konuşan sektör kaynakları, SMIC'in 5nm ve 7nm fiyatlarının TSMC'ye göre yüzde 40-50 daha yüksek olduğunu, buna karşın verimin üçte birin altında kaldığını belirtiyor. Bunun nedeni, EUV için tasarlanmış düğümlerde çok katmanlı DUV kullanılması. Zamlanan waferlar ağırlıklı olarak olgun düğüm ürünleri; Ascend üretimini besleyen ileri düğüm kapasitesi ise verim kısıtlı ve maliyetli olmaya devam ediyor. Ayrıca SemiAnalysis, Huawei'nin 2024 sonu kısıtlamalarından önce edinilen yaklaşık 13 milyon Samsung HBM yığınını tükettiğini, CXMT'nin yerli HBM üretiminin ise 2026 Ascend hedeflerinin yalnızca küçük bir kısmını karşılayabileceğini tahmin ediyor.

SMIC'in kâr artışında da bir uyarı işareti var: CFO Wu Junfeng, neredeyse üç katına çıkan kârın bir bağlı ortaklıktan gelen tek seferlik kazançla desteklendiğini belirtti. Çin'in en büyük 11 halka açık çip şirketinin 2026 tahmini kazançlarına göre ortalama fiyat/kazanç oranının 122 kat gibi yüksek bir seviyede olduğu bildiriliyor; bu da talebin büyük ölçüde kanıtlanmış pazarlardan değil, devlet politikasından beslendiğine işaret ediyor.

Türkiye ve Küresel Çip Tedarik Zinciri Açısından Anlamı

SMIC merkezli bu tablo, Türkiye'deki tüketiciyi doğrudan etkilemese de küresel çip tedarik zincirinin nasıl bölündüğünü gösteren önemli bir örnek. Türkiye'de kullanılan işlemci, GPU ve bellek çiplerinin büyük kısmı hâlâ TSMC, Samsung ve Intel gibi üreticilerden geliyor; SMIC'in ürettiği çipler ise ağırlıklı olarak Çin iç pazarına, özellikle Huawei ve Cambricon gibi yerli yapay zeka donanımı üreticilerine gidiyor. Ancak bu ayrışma orta vadede önemli bir sonuç doğurabilir: dünya, yapay zeka çip üretiminde ABD-Tayvan ekseni ile Çin ekseni olmak üzere ikiye bölünürse, bu durum küresel fiyatlandırmayı, arz güvenliğini ve teknoloji standartlarını etkileyebilir. Türkiye gibi her iki ekosisteme de bağımlı ülkeler için asıl risk, olası bir tedarik krizinde hangi tarafın önceliklendirileceği belirsizliği. Şimdilik SMIC'in zamları doğrudan yerel fiyatları etkilemese de, DDR4 ve bellek fiyatlarındaki küresel dalgalanmalarla birlikte değerlendirildiğinde, çip endüstrisindeki jeopolitik ayrışmanın nihayetinde tüketici fiyatlarına da yansıyabileceği görülüyor.