EFF, Kaliforniya'nın Yaş Doğrulama Yasasına Karşı Çıktı: "Mahremiyete Darbe"

Dijital dünyada anonim kalmak zaten sosyal ağların kullanıcı davranışlarını sürekli izlemesi ve yapay zekâ modellerinin veri açlığıyla giderek zorlaşırken, Kaliforniya'da gündeme gelen yeni bir yasa tasarısı bu durumu daha da karmaşık hale getirebilir. Dijital haklar savunucusu EFF (Electronic Frontier Foundation), eyalet valisi Gavin Newsom'a açık bir mektup göndererek sosyal ağlarda zorunlu yaş doğrulaması öngören A.B. 1709 tasarısının veto edilmesini talep etti. EFF'e göre yasa, kullanıcı mahremiyetini ciddi şekilde riske atacak ve ifade özgürlüğünü kısıtlayacak.

EFF'e Göre A.B. 1709 Tam Olarak Ne Öngörüyor?

Tasarı, doğrudan fiziksel kimlik kontrolü şartı koşmasa da, şirketlere yaş doğrulamayı istedikleri yöntemle yapma serbestisi tanıyor. EFF, bu esnekliğin şirketleri devlet kimliği yükleme veya biyometrik tarama gibi son derece invaziv yöntemlere yönlendireceğini savunuyor. Böyle bir uygulamanın sosyal medya devlerinin elindeki veri gücünü daha da artıracağı, kullanıcıların resmi kimlik bilgilerinin de bu şirketlerin veri tabanlarına ekleneceği vurgulanıyor.

Veri Sızıntısı Riski Masada

EFF'in en somut endişelerinden biri, toplanan hassas verilerin kötüye kullanılma ve sızdırılma potansiyeli. Mektupta, Target, Equifax ve UnitedHealth Group gibi büyük şirketlerin başına gelen ve milyonlarca kullanıcının kritik bilgilerinin açığa çıktığı veri ihlalleri örnek gösteriliyor. Bu sızıntıların daha sonra kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık amaçlı kullanıldığı biliniyor. Bir sosyal medya hesabına kimlik veya biyometrik veri eklenmesi, olası bir ihlalin sonuçlarını çok daha ağır hale getirebilir.

Gençler İçin Koruma mı, Engelleme mi?

EFF'e göre yasa, güvence altına almayı amaçladığı gençlere aslında zarar verebilir. Mektupta, yaş doğrulamasının gençleri "destekleyici çevrimiçi topluluklardan" uzaklaştırabileceği ve kendi seslerini, bakış açılarını geliştirme fırsatlarından mahrum bırakabileceği belirtiliyor. Sosyal ağların gençler üzerindeki etkisine dair bilimsel araştırmaların henüz kesin bir sonuca varmadığı hatırlatılırken, tasarının gençlerin anayasal ifade özgürlüğü haklarını da ihlal edebileceği ifade ediliyor.

Tasarının teknik boyutu da tartışmalı: metin, 16 yaş altı kullanıcılar için algoritmik akışları, otomatik oynatmayı, sonsuz kaydırmayı ve push bildirimlerini hedef alıyor. EFF, ifadelerin yeterince muğlak olduğunu ve bunun sosyal ağların standart özelliklerinin fiilen yasaklanması şeklinde yorumlanabileceğini savunuyor. Ayrıca Başsavcılık makamının bu "bağımlılık yapıcı" özellikleri sınırlamak için ek düzenlemeler getirme yetkisi kazanabileceği de dikkat çekiyor.

Hukuki Çatışma Kaçınılmaz mı?

EFF, A.B. 1709'un yürürlüğe girse bile mahkemelik olmaktan kurtulamayacağını öne sürüyor. Zira Kaliforniya'da zaten yürürlükte olan A.B. 1043 (cihaz düzeyinde yaş aralığı doğrulaması) ve S.B. 976 (belirli sosyal medya özellikleri için ebeveyn onayı) yasaları, yeni tasarıyla çelişebilir. Bu çakışmaların yanı sıra ifade özgürlüğü temelli hukuki itirazların da gelmesi bekleniyor. Vali Newsom tasarıyı onaylarsa, yasa 1 Ocak 2027'de, yani tam dört ay sonra yürürlüğe girecek.

Türkiye Açısından Ne Anlama Geliyor?

Türkiye'de doğrudan A.B. 1709 benzeri bir düzenleme bulunmasa da, çevrimiçi yaş doğrulama tartışması küresel bir eğilim haline geliyor; Avrupa Birliği'nde de dijital hizmetler yasası kapsamında benzer adımlar tartışılıyor. Türkiye'deki sosyal medya düzenlemeleri şu ana kadar daha çok içerik denetimi ve veri yerelleştirme odaklı olsa da, kimlik tabanlı yaş doğrulama modellerinin gelecekte gündeme gelmesi şaşırtıcı olmaz. Böyle bir adımın Türkiye'de de benzer mahremiyet ve veri güvenliği kaygılarını beraberinde getireceği açık; zira yerli platformların veri güvenliği altyapısı, büyük teknoloji şirketleriyle kıyaslandığında henüz aynı olgunlukta değil. Kaliforniya'daki bu tartışma, ileride benzer bir düzenleme gündeme geldiğinde Türkiye'deki kullanıcılar ve düzenleyiciler için de önemli bir referans noktası oluşturabilir.