Nvidia H200'ler Sonunda Çin'e Girdi Ama Yerli Çipler Pazarı Çoktan Ele Geçirdi

Aylardır beklenen gelişme sonunda gerçekleşti: Nvidia H200 yapay zeka hızlandırıcıları, ByteDance ve Tencent gibi dev Çinli teknoloji şirketlerine ulaşmaya başladı. Ancak bu teslimatlar, öngörülenin çok altında bir hacimde ve son derece sıkı bir denetim mekanizmasıyla gerçekleşiyor. Üstelik Nvidia'nın Çin'deki pazar payı, bu gecikme sırasında yerli çip üreticilerinin lehine neredeyse sıfıra inmiş durumda.

Nvidia H200 İçin 10 Bin Adetlik Sembolik Teslimat

Son haftalarda ByteDance ve Tencent, her biri yaklaşık 10.000 adet Nvidia H200 çipi teslim aldı. Birkaç Çinli teknoloji devinin de yakında benzer büyüklükte onay alması bekleniyor. Bu teslimatlar, ABD Başkanı Trump'ın Aralık ayında ihracata izin vermesinden bu yana Çin anakarasına yönelik ilk somut hareket olsa da, Çin'in Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) her satın alımı tek tek onaylıyor. Şirketlerin ABD lisansı kapsamında sahip olabileceği toplam 100 bin adetlik kotanın büyük bölümü, Hong Kong başta olmak üzere anakara dışında tutulmak zorunda. Ocak ayında ByteDance, Alibaba ve Tencent'e toplu olarak onaylanan 400 binin üzerindeki adetle kıyaslandığında, anakaraya giren çipler siparişin sadece yüzde 2,5'ine karşılık geliyor.

Washington ve Pekin'in Ayna Politikaları

Trump, Aralık ayında H200 ihracatına, ABD Hazinesi'ne her satıştan yüzde 25 pay verilmesi karşılığında onay vermişti. Ocak ayında resmileşen şartlara göre her çip, yeniden ihraç edilmeden önce üçüncü taraf denetimi için ABD topraklarından geçmek zorunda. Ticaret Bakanlığı, 16 Ocak'ta lisans başvurularını tek tek inceleme sürecine taşıdı ve Mayıs ortasına kadar Alibaba, ByteDance, Tencent ve JD.com dahil yaklaşık 10 firmayı onayladı. Buna karşılık Çin de NDRC bünyesinde, ABD'nin tek tek lisans incelemesini birebir yansıtan bir onay mekanizması kurdu. Anakaradaki 10.000 birimlik kotalar, ABD'nin 2022'deki ilk Hopper kısıtlamalarından bu yana kullandığı miktar sınırlamasıyla aynı mantığı taşıyor; Hong Kong üzerinden geçiş zorunluluğu da Washington'ın denetim şartının bir yansıması niteliğinde.

DeepSeek'in İtirafı: Huawei Çipleri Yetmiyor

Geçen Temmuz'da Çin Siber Uzay İdaresi, H20 çipindeki iddia edilen arka kapılar nedeniyle Nvidia'yı görüşmeye çağırmış, devlet medyası da çipi güvensiz ve eski teknoloji olarak nitelendiren bir kampanya başlatmıştı. Sekiz ay süren bu sessizlik, Jensen Huang'ın yatırımcılara Çin pazar payının yüzde 95'ten sıfıra düştüğünü söylemesine yol açtı. Peki Pekin neden şimdi kapıyı aralıyor? DeepSeek kurucusu Liang Wenfeng'in sızdırılan bir toplantı tutanağına göre, kendisi öncü bir model eğitmek için 200 bin Huawei çipi talep etmiş ama sadece 16 bin adet tahsis edilmiş. Bu kısıtın yaklaşık üç yıl daha süreceği öngörülüyor. DeepSeek'in R2 modelini Huawei Ascend donanımıyla eğitme girişimleri defalarca başarısız olmuş, eğitim tekrar Nvidia çiplerine kaymış; Ascend çipleri ise çıkarım (inference) görevlerine yönlendirilmiş durumda.

Yerli Çipler Pazarın Yüzde 90'ına Koşuyor

141GB HBM3e belleğe ve 4,8 TB/s bant genişliğine sahip Nvidia H200, H20'ye göre altı kat performans sunuyor ve yasaklı H100'e yaklaşıyor. 10.000 GPU'luk bir küme, GPT-4 nesli modellerin eğitiminde kullanılan sistemlerle kıyaslanabilir düzeyde gerçek bir eğitim kapasitesi anlamına geliyor. Ancak TrendForce'un 10 Ağustos tarihli tedarik zinciri raporu, yerli çiplerin bu yıl Çin'in üst segment yapay zeka çip pazarının yaklaşık yüzde 90'ını ele geçireceğini öngörüyor; bu oran Aralık ayındaki tahminden (yüzde 50) ciddi şekilde yukarı revize edilmiş durumda. Bernstein'ın verilerine göre de Nvidia'nın Çin payı 2024'te yüzde 66 iken 2025'te yüzde 40'a, bu yıl ise yüzde 8'e gerilemesi bekleniyor. Huawei ise 910C Ascend çipinin üretimini 2026'da yaklaşık 600 bin adede çıkarmayı planlıyor.

Türkiye ve Global Yapay Zeka Dengesi Açısından Ne Anlama Geliyor?

Bu gelişme, Türkiye'de doğrudan bir ürün veya fiyat etkisi yaratmasa da, küresel yapay zeka donanım ekosisteminin nasıl parçalı bir yapıya evrildiğini gösteriyor. Türkiye'deki bulut sağlayıcıları ve AI girişimleri hâlâ büyük ölçüde Nvidia'nın küresel arzına bağımlı; Çin'in kendi çip ekosistemini bu denli hızlı büyütmesi, orta vadede Nvidia'nın üretim kapasitesini ve fiyatlandırma stratejisini diğer pazarlar için de etkileyebilir. Ayrıca Huawei ve Cambricon gibi üreticilerin sadece Çin'e değil, ABD yaptırımlarına maruz kalan diğer ülkelere de alternatif donanım ihraç etme potansiyeli, gelecekte Türkiye gibi pazarlar için de bir seçenek haline gelebilir. Kısacası bu hikâye, sadece iki süper güç arasındaki bir çip savaşı değil, önümüzdeki yıllarda tüm dünyanın yapay zeka altyapısını şekillendirecek bir kırılma noktası.