der8auer, 110 cm Uzunluğunda 3D Baskı Bacayla İşlemci Sıcaklığını 19°C Düşürdü

PC donanımı çevresinde yıllardır dolaşan bazı tavsiyeler o kadar sık tekrarlanıyor ki artık kimse bunları test etme zahmetine girmiyor. Bunlardan biri de "baca etkisi": kasanın bir baca gibi davrandığı ve üst fanları dışa doğru yönlendirmenin sıcak havaya doğal bir çıkış hızı kazandırdığı iddiası. Alman overclocker der8auer, bunu test etmenin en iyi yolunun gerçekten bir baca inşa etmek olduğuna karar verdi.

Baca Etkisi Nasıl Çalışır?

Bir bacanın gerçekte ne yaptığını anlamak, forum yazılarının varsaydığından biraz farklı. Sıcak havanın yükselmesi yalnızca konveksiyon, yani ısınan her şeyin etrafında olağan bir fizik olayı. Baca etkisi ise bu yükselen havanın uzun bir kanal içine hapsolmasıyla ortaya çıkıyor; hava yükseldikçe altından soğuk havayı da beraberinde çekiyor. Kanal ne kadar uzunsa, bu çekiş o kadar güçlü oluyor. der8auer, 55 cm yüksekliğindeki standart bir kasa, 20°C oda sıcaklığı ve 40°C iç sıcaklık varsayımıyla hesap yaptığında yalnızca 0,4 Paskal'lık bir basınç farkı buluyor — bunu da bir insan saçından bile ince, dört yüzde bir milimetrelik bir su tabakasının altındaki basınca benzetiyor.

110 cm'lik Dev Baca

Bu rakamın pratikte hiçbir işe yaramayacağını gören der8auer, yükseklik peşine düşüyor. Test düzeneğinde Ryzen 7 9800X3D etrafında özel bir su soğutma devresi kuruyor ve devreye giren ısının sabit kalması için gücü 100 watt ile sınırlandırıyor. Fanları sökülmüş 240 mm'lik radyatör, altından hava alabilmesi için tezgahtan yükseltilerek yerleştiriliyor. Bir saat yirmi dakika sonra su sıcaklığı 61,5°C'de sabitleniyor ve radyatörün altına üflenen sis, finlerin içinden geçmek yerine etrafından savruluyor.

Adım Adım 3D Baskı Modüllerle Yükseliş

der8auer, durağan hâldeki radyatörün üzerine 3D baskı PLA modüller eklemeye başlıyor. İlk eklenen yalnızca 10 cm uzunluğunda ama yine de yarım derecelik bir düşüş sağlıyor — kendisinin bile beklemediği bir sonuç. 20 cm'lik bir bölüm daha eklenip toplam 30 cm'e ulaşıldığında, oda sıcaklığı hiç değişmediği hâlde su devresi bir sonraki yarım saatte yaklaşık beş derece daha düşüyor. Ardından dört parçadan oluşan 80 cm'lik dev bir blok ekleniyor; toplam yükseklik 110 cm'e ulaşıp neredeyse tavana dayanıyor. Su sıcaklığı montaj tamamlanmadan 55°C'nin altına düşüyor, beş dakika içinde de 50°C'ye iniyor. Bu noktada radyatörün altına üflenen sis, sanki fanlar çalışıyormuş gibi doğrudan finlerin içinden yukarı çekiliyor.

19°C'lik Fark ve Sonuç

Bu su sıcaklığı rakamları, altındaki çipe de doğrudan yansıyor. Radyatör çıplak hâldeyken Ryzen 7 9800X3D 90°C'nin üzerine çıkarken, HWiNFO baca tamamlandığında sıcaklığı 71°C olarak ölçüyor — hiçbir fan çalışmadan neredeyse 19 derecelik bir fark. der8auer'in kendisinin de vurguladığı gibi, sonuç olarak fanlar hâlâ çok daha mantıklı bir çözüm: aynı basınç farkını, tepenize kadar uzanan bir metrelik boşluğa ihtiyaç duymadan sağlıyorlar.