Güncel

AB Ödeme Hizmetleri Düzenlemesi (PSR): Dolandırıcılıkta Tam İade, Platform Sorumluluğu ve Gizli Ücretlere Son

Güncelleme (Kasım 2026): Ödeme hizmetleri düzenlemesi yazısı, Avrupa Parlamentosu'nun 27 Kasım 2025 tarihli açıklamasındaki somut kurallarla yeniden yazıldı.

Semih Ateşçi3 dakikalık okuma
ödeme hizmetleri düzenlemesi
ödeme hizmetleri düzenlemesi

Güncelleme (Kasım 2026): Ödeme hizmetleri düzenlemesi yazısı, Avrupa Parlamentosu'nun 27 Kasım 2025 tarihli açıklamasındaki somut kurallarla yeniden yazıldı. Eski metin anlaşmanın "kabul edildiğini" söylüyordu; 27 Kasım 2025'te varılan şey geçici siyasi anlaşmaydı ve metnin Parlamento ile Konsey tarafından resmen kabul edilmesi gerekiyor.

Avrupa Birliği, çevrimiçi ödeme dolandırıcılığına ve gizli banka ücretlerine karşı kapsamlı yeni kurallar üzerinde uzlaştı. Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi müzakerecileri, 27 Kasım 2025 sabahı Ödeme Hizmetleri Tüzüğü (PSR) ile Üçüncü Ödeme Hizmetleri Yönergesi (PSD3) üzerinde geçici siyasi anlaşmaya vardı. Yeni ödeme hizmetleri düzenlemesi, dolandırılan müşterilerin parasını geri almasını kolaylaştırıyor, bankalara ve çevrimiçi platformlara daha fazla sorumluluk yüklüyor ve tüm ücretlerin ödeme öncesinde gösterilmesini zorunlu kılıyor.

Ödeme hizmetleri düzenlemesi neden hazırlandı?

AB'de ödeme hizmetleri bugüne kadar 2015'te kabul edilen İkinci Ödeme Hizmetleri Yönergesi (PSD2) ile düzenleniyordu. Yönerge, açık bankacılığın önünü açmış ve güçlü müşteri doğrulamasını (iki aşamalı onay) zorunlu kılmıştı. Ancak son yıllarda telefonla ya da mesajla banka çalışanı taklidi yapılan dolandırıcılıklar, sahte reklamlar ve kullanıcının kendisinin onayladığı ama aslında kandırıldığı ödemeler hızla arttı. Yeni paket, kuralların bir bölümünü üye ülkelerde doğrudan uygulanan bir tüzüğe (PSR) taşıyarak ülkeler arasındaki farkları da azaltmayı amaçlıyor.

Dolandırıcılığa karşı yeni kurallar

Avrupa Parlamentosu'nun açıklamasına göre anlaşma, ödeme hizmeti sağlayıcılarına (bankalar ve ödeme kuruluşları) şu yükümlülükleri getiriyor:

  • Uygun önlem almayan sorumlu: Uygun dolandırıcılık önleme mekanizmalarını uygulamayan sağlayıcı, müşterinin kayıplarını karşılamakla yükümlü olacak.
  • İsim ve hesap numarası kontrolü: Sağlayıcılar, alıcının adı ile hesap numarasının (IBAN gibi benzersiz tanımlayıcının) eşleşip eşleşmediğini kontrol edecek. Uyuşmazlık varsa ödeme talimatını reddedip müşteriyi bilgilendirecek.
  • Dolandırıcının başlattığı işlem yetkisiz sayılacak: Bir dolandırıcı işlemi başlatır ya da değiştirirse işlem yetkisiz kabul edilecek ve sağlayıcı dolandırılan tutarın tamamından sorumlu olacak.
  • Kimlik taklidi dolandırıcılığında tam iade: Dolandırıcı bankanın çalışanı gibi davranarak müşteriyi kandırırsa, müşteri durumu polise bildirip bankasını bilgilendirdiğinde banka tutarın tamamını iade edecek.
  • Şüpheli işlemi dondurma: Parayı alan taraftaki sağlayıcı, şüpheli bulduğu işlemleri dondurmak zorunda olacak.
  • Harcama limiti ve engelleme: Sağlayıcılar müşterilere harcama limiti belirleme ve kartı ya da hesabı engelleme seçenekleri sunacak.
  • İnsan desteği: Kullanıcıların yalnızca sohbet botlarına değil, gerçek bir müşteri temsilcisine ulaşabilmesi sağlanacak.

Platformlar ve sahte reklamlar

Anlaşmanın en çok tartışılan maddelerinden biri çevrimiçi platformlarla ilgili. Dijital Hizmetler Yasası'na dayanan düzenlemeye göre çevrimiçi platformlar, dolandırıcılık içeren bir içerik kendilerine bildirildiği hâlde kaldırmazlarsa, dolandırılan müşteriye ödeme yapan bankaya ya da ödeme kuruluşuna karşı sorumlu tutulabilecek. Ayrıca finansal hizmet reklamı vermek isteyenler, çok büyük çevrimiçi platformlara ve arama motorlarına bu hizmeti sunmaya yasal olarak yetkili olduklarını ya da yetkili biri adına reklam verdiklerini kanıtlamak zorunda kalacak.

Gizli ücretler ve nakit erişimi

Yeni kurallar, ödeme başlamadan önce müşterilere tüm ücretlerin gösterilmesini zorunlu kılıyor. Buna döviz çevirme masrafları ve ATM'yi kim işletirse işletsin sabit para çekme ücretleri de dahil. Böylece yurt dışında kartla ödeme yapan ya da bağımsız işletmecilerin ATM'lerini kullanan kişiler, ne kadar ödeyeceklerini işlem öncesinde görebilecek. Nakit erişimi tarafında ise perakende mağazalar, alışveriş şartı aramadan en az 100, en fazla 150 euro (yaklaşık 5.640-8.460 TL) nakit çekme hizmeti sunabilecek.

Açık bankacılık ve diğer değişiklikler

Paket, açık bankacılıktaki engelleri de azaltıyor. Bankalar, ödeme kuruluşlarına ödeme hesaplarına ayrımcı olmayan erişim sağlamak zorunda olacak; kullanıcılar ise hangi uygulamaya hangi erişim izinlerini verdiklerini tek bir panelden görebilecek. Mobil cihaz üreticileri ve elektronik hizmet sağlayıcıları, ödeme uygulaması geliştiren şirketlerin ödemeyle ilgili verileri adil, makul ve ayrımcı olmayan koşullarda saklamasına ve aktarmasına izin verecek. Ödeme kuruluşları için yetkilendirme sadeleştiriliyor; MiCA kapsamında yetki almış kripto varlık hizmet sağlayıcıları da kolaylaştırılmış bir süreçten yararlanacak. Tüm sağlayıcılar, tüketici isterse alternatif uyuşmazlık çözüm süreçlerine katılmak zorunda olacak.

Ne zaman yürürlüğe girecek?

27 Kasım 2025'teki anlaşma geçici bir siyasi uzlaşma. Metnin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından resmen kabul edilmesi, ardından AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanması gerekiyor. 2026 boyunca teknik metinler üzerindeki çalışmalar sürdü; kurallar yayımlandıktan sonra bir geçiş süresinin ardından uygulanmaya başlayacak. Bu nedenle tüketiciler yeni hakların büyük kısmından birkaç yıl içinde yararlanabilecek. Düzenleme yalnızca AB üye ülkelerinde geçerli; Türkiye'deki ödeme hizmetleri 6493 sayılı Kanun ve TCMB düzenlemelerine tabi.

Not: TL karşılıkları TCMB'nin 11 Kasım 2026 euro kuruyla (1 € ≈ 56,38 TL) hesaplanmıştır.

PaylaşXFacebookLinkedInWhatsApp

Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

AB Ödeme Hizmetleri Düzenlemesi (PSR) nedir?
PSR, AB'de ödeme hizmetlerine ilişkin kuralları tek bir doğrudan uygulanan tüzükte toplayan yeni düzenleme. Üçüncü Ödeme Hizmetleri Yönergesi (PSD3) ile birlikte hazırlandı. Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi 27 Kasım 2025'te bu iki metin üzerinde geçici siyasi anlaşmaya vardı.
Dolandırıcılığa uğrayan kullanıcılar paralarını geri alabilecek mi?
Belirli durumlarda evet. Dolandırıcı bir işlemi başlatır ya da değiştirirse işlem yetkisiz sayılıyor ve ödeme hizmeti sağlayıcı dolandırılan tutarın tamamından sorumlu oluyor. Dolandırıcı bankanın çalışanı gibi davranırsa (kimlik taklidi), müşteri durumu polise bildirip bankasını bilgilendirdiğinde banka tutarın tamamını iade etmek zorunda.
Sosyal medya platformları dolandırıcılıktan sorumlu olacak mı?
Kısmen. Çevrimiçi platformlar, dolandırıcılık içeren bir içerik kendilerine bildirildiği hâlde kaldırmazlarsa, dolandırılan müşteriye ödeme yapan ödeme hizmeti sağlayıcısına karşı sorumlu tutulabilecek. Finansal hizmet reklamı verenler de çok büyük platformlara bu hizmeti sunmaya yetkili olduklarını kanıtlamak zorunda.
Yeni kurallar banka ücretlerini nasıl etkileyecek?
Müşterilere bir ödeme başlamadan önce döviz çevirme ücretleri ve ATM'yi kim işletirse işletsin sabit para çekme ücretleri dahil tüm masraflar gösterilecek.
Mağazalardan alışveriş yapmadan nakit çekilebilecek mi?
Evet. Anlaşmaya göre perakende mağazalar alışveriş şartı aramadan en az 100, en fazla 150 euro (yaklaşık 5.640-8.460 TL) nakit çekme hizmeti sunabilecek.
PSR Türkiye'de geçerli mi?
Hayır. PSR bir AB tüzüğü ve yalnızca AB üye ülkelerinde uygulanıyor. Türkiye'de ödeme hizmetleri 6493 sayılı Kanun ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası düzenlemeleriyle yönetiliyor; ancak AB'de hizmet veren Türk şirketleri ya da AB'deki Türk vatandaşları kurallardan etkilenebilir.

Semih Ateşçi

Genel Yayın Yönetmeni

Teknokutu'nun genel yayın yönetmeni ve sorumlu kişisi. Teknoloji, oyun, donanım ve mobil cihaz haberleri ile rehber içeriklerinin yayın sorumluluğunu taşıyor.

Yorumlar

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Yorum yaz