Veri Merkezi Moratoryumu Çağrısı: 230'dan Fazla Grup Kongre'den Yeni Veri Merkezi İnşaatının Durdurulmasını İstedi
Güncelleme (Kasım 2026): Veri merkezi moratoryumu yazısı yeniden yazıldı.

Güncelleme (Kasım 2026): Veri merkezi moratoryumu yazısı yeniden yazıldı. Eski başlıkta "istihdam" kelimesi yanlış kullanılmıştı; çağrı veri merkezi inşaatının durdurulmasıyla ilgiliydi. Eski metindeki "bir veri merkezi yılda 3,5 milyon kWh tüketir" gibi kaynaksız rakamlar çıkarıldı; 2026'da Kongre'ye ve eyalet meclislerine gelen moratoryum tasarıları eklendi.
ABD'de 230'dan fazla ulusal, eyalet ve yerel kuruluş, 8 Aralık 2025'te Kongre üyelerine gönderdikleri ortak mektupla ülke çapında bir veri merkezi moratoryumu talep etti. Food & Water Watch'un öncülük ettiği ve Greenpeace, Friends of the Earth ile Physicians for Social Responsibility'nin de imzaladığı mektup, yeni veri merkezlerinin onayının ve inşaatının, bu tesislerin etkilerini düzenleyen federal kurallar çıkarılana kadar durdurulmasını istiyor. Çağrı 2026'da somut yasa tasarılarına dönüştü.
Veri merkezi moratoryumu neden isteniyor?
Mektup, yapay zekâ ve kripto para çılgınlığını beslemek için büyük ölçüde düzenlemesiz biçimde hızla artan veri merkezlerinin ülke genelinde toplulukları sarstığını ve Amerikalıların ekonomik, çevresel, iklim ve su güvenliğini tehdit ettiğini savunuyor. Gruplar özellikle yükselen elektrik faturalarına, aşırı su tüketimine ve kirliliğe dikkat çekiyor. Mektupta, yapay zekânın iş kayıpları, toplumsal istikrarsızlık ve ekonomik yoğunlaşma gibi etkilerinin de bu sorunları ağırlaştırdığı belirtiliyor.
TechCrunch'ın aktardığı veriler endişelerin arka planını gösteriyor. Veri merkezlerinin enerji talebinin önümüzdeki on yılda yaklaşık üç katına çıkarak bugünkü yaklaşık 40 gigavattan 2035'te 106 gigavata ulaşması bekleniyor ve bu büyümenin önemli kısmı kırsal bölgelerde gerçekleşecek. Etkinin en çok Virginia, Pennsylvania, Ohio, Illinois ve New Jersey gibi büyük veri merkezi kapasitesi artışı beklenen eyaletlerde hissedileceği öngörülüyor. Güneş paneli şirketi Sunrun'un yaptırdığı bir ankete göre tüketicilerin onda sekizi veri merkezlerinin elektrik faturalarını olumsuz etkileyeceğinden endişeli.
Yerel tepkiler
Moratoryum çağrısı, ülkenin farklı yerlerinde büyüyen yerel itirazlarla aynı döneme denk geldi. Aralık 2025'in başında Detroit'te protestocular, OpenAI ve Oracle için 1,4 gigavatlık bir veri merkezine elektrik sağlamak üzere Michigan Kamu Hizmetleri Komisyonu'ndan onay isteyen elektrik şirketi DTE'nin genel merkezi önünde yürüdü. Protestocular veri merkezinin elektrik faturalarını artıracağından, aşırı tatlı su kullanacağından ve trafiği kilitleyeceğinden endişeli olduklarını söyledi. Wisconsin'de de bir veri merkezi projesinin görüşüldüğü belediye meclisi toplantısında gözaltılar yaşandı.
2026'da veri merkezi moratoryumu yasa tasarılarına dönüştü
Çağrı 2026'da Kongre'de karşılık buldu. Senatör Bernie Sanders ve Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez, 25 Mart 2026'da belirli elektrik tüketimi eşiklerini aşan yeni yapay zekâ veri merkezlerinin inşaatına federal düzeyde ara verilmesini öngören AI Data Center Moratorium Act tasarısını sundu. Food & Water Watch'a göre Haziran 2026'da 47 eyaletten 500'ü aşkın kuruluş bu kez ülke çapında bir yapay zekâ veri merkezi moratoryumu çağrısı yaptı. Federal tasarının yasalaştığına dair bir bilgi yok.
Eyalet düzeyinde ise daha somut adımlar atıldı. Maine meclisi 14 Nisan 2026'da büyük ölçekli (hyperscale) veri merkezleri için eyalet çapında bir moratoryum tasarısını kabul etti. New York meclisi 4 Haziran 2026'da yapay zekâ ve kripto veri merkezleri için bir yıllık moratoryum öngören bir tasarıyı onayladı. Pennsylvania'da da büyük veri merkezlerine üç yıllık ara verilmesini öngören iki partili bir tasarı sunuldu. Bu tasarıların bir kısmı valilerin onayını bekliyor.
Tartışmanın diğer tarafı
Teknoloji şirketleri ve birçok eyalet yönetimi ise veri merkezlerini istihdam, vergi geliri ve yapay zekâ yarışında rekabet gücü açısından kritik görüyor. Federal hükümet de yapay zekâ altyapısının hızla genişlemesini destekleyen bir politika izliyor. Bu nedenle tartışma, veri merkezlerinin tamamen durdurulmasından çok, enerji ve su maliyetlerinin kimin üstleneceği ve yerel toplulukların söz hakkı üzerinde yoğunlaşıyor. Veri merkezlerinin yerel su kaynaklarına etkisine dair bir örneği Oregon'daki Amazon veri merkezleri ve nitrat yazımızda ele aldık.
Kaynaklar
Sıkça Sorulan Sorular
Veri merkezi moratoryumu çağrısını kim yaptı?
Gruplar neden veri merkezlerine karşı çıkıyor?
Moratoryum ne kadar sürmeli?
Kongre'de veri merkezi moratoryumu tasarısı var mı?
Eyaletlerde veri merkezi moratoryumu kabul edildi mi?
Genel Yayın Yönetmeni
Teknokutu'nun genel yayın yönetmeni ve sorumlu kişisi. Teknoloji, oyun, donanım ve mobil cihaz haberleri ile rehber içeriklerinin yayın sorumluluğunu taşıyor.
İlgili İçerikler
GüncelYapay Zekâ Yarışının Çevresel Etkileri: OpenAI'ın 250 GW Hedefi Ne Anlama Geliyor?
Güncelleme (Kasım 2026): Yapay zekâ yarışının çevresel etkilerini anlatan bu yazı, OpenAI'ın 250 GW hedefinin kaynağı ve hesapların yöntemiyle yeniden yazıldı.
Semih Ateşçi · · 2 dakikalık okuma
TeknolojiApple, Yeni M5 MacBook Pro Paketinden Şarj Aletini Çıkardı
Apple, teknoloji dünyasının merakla beklediği 14 inç MacBook Pro modelini tanıttı ve bu yeni bilgisayar, hem performansı hem de kutu içeriğiyle dikkatleri…
Semih Ateşçi · · 3 dakikalık okuma
GüncelOregon'daki Amazon Veri Merkezleri ve Nitrat Kirliliği: Kanser İddiaları, Amazon'un Yanıtı ve 20,5 Milyon Dolarlık Uzlaşma
Güncelleme (Kasım 2026): Amazon veri merkezleri ve Oregon'daki su kirliliğiyle ilgili bu yazı yeniden yazıldı.
Semih Ateşçi · · 3 dakikalık okuma
TeknolojiJaponya’nın Atık Bataryadan Lityum Geri Kazanım Başarısı
Japonya, eski elektrikli araç bataryalarından lityum geri kazanımı konusunda önemli bir başarı elde etti.
Semih Ateşçi · · 3 dakikalık okuma
Yorumlar
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.