Güncel

Veri Merkezi Moratoryumu Çağrısı: 230'dan Fazla Grup Kongre'den Yeni Veri Merkezi İnşaatının Durdurulmasını İstedi

Güncelleme (Kasım 2026): Veri merkezi moratoryumu yazısı yeniden yazıldı.

Semih Ateşçi3 dakikalık okuma
veri merkezlerinin çevresel etkileri
veri merkezlerinin çevresel etkileri

Güncelleme (Kasım 2026): Veri merkezi moratoryumu yazısı yeniden yazıldı. Eski başlıkta "istihdam" kelimesi yanlış kullanılmıştı; çağrı veri merkezi inşaatının durdurulmasıyla ilgiliydi. Eski metindeki "bir veri merkezi yılda 3,5 milyon kWh tüketir" gibi kaynaksız rakamlar çıkarıldı; 2026'da Kongre'ye ve eyalet meclislerine gelen moratoryum tasarıları eklendi.

ABD'de 230'dan fazla ulusal, eyalet ve yerel kuruluş, 8 Aralık 2025'te Kongre üyelerine gönderdikleri ortak mektupla ülke çapında bir veri merkezi moratoryumu talep etti. Food & Water Watch'un öncülük ettiği ve Greenpeace, Friends of the Earth ile Physicians for Social Responsibility'nin de imzaladığı mektup, yeni veri merkezlerinin onayının ve inşaatının, bu tesislerin etkilerini düzenleyen federal kurallar çıkarılana kadar durdurulmasını istiyor. Çağrı 2026'da somut yasa tasarılarına dönüştü.

Veri merkezi moratoryumu neden isteniyor?

Mektup, yapay zekâ ve kripto para çılgınlığını beslemek için büyük ölçüde düzenlemesiz biçimde hızla artan veri merkezlerinin ülke genelinde toplulukları sarstığını ve Amerikalıların ekonomik, çevresel, iklim ve su güvenliğini tehdit ettiğini savunuyor. Gruplar özellikle yükselen elektrik faturalarına, aşırı su tüketimine ve kirliliğe dikkat çekiyor. Mektupta, yapay zekânın iş kayıpları, toplumsal istikrarsızlık ve ekonomik yoğunlaşma gibi etkilerinin de bu sorunları ağırlaştırdığı belirtiliyor.

TechCrunch'ın aktardığı veriler endişelerin arka planını gösteriyor. Veri merkezlerinin enerji talebinin önümüzdeki on yılda yaklaşık üç katına çıkarak bugünkü yaklaşık 40 gigavattan 2035'te 106 gigavata ulaşması bekleniyor ve bu büyümenin önemli kısmı kırsal bölgelerde gerçekleşecek. Etkinin en çok Virginia, Pennsylvania, Ohio, Illinois ve New Jersey gibi büyük veri merkezi kapasitesi artışı beklenen eyaletlerde hissedileceği öngörülüyor. Güneş paneli şirketi Sunrun'un yaptırdığı bir ankete göre tüketicilerin onda sekizi veri merkezlerinin elektrik faturalarını olumsuz etkileyeceğinden endişeli.

Yerel tepkiler

Moratoryum çağrısı, ülkenin farklı yerlerinde büyüyen yerel itirazlarla aynı döneme denk geldi. Aralık 2025'in başında Detroit'te protestocular, OpenAI ve Oracle için 1,4 gigavatlık bir veri merkezine elektrik sağlamak üzere Michigan Kamu Hizmetleri Komisyonu'ndan onay isteyen elektrik şirketi DTE'nin genel merkezi önünde yürüdü. Protestocular veri merkezinin elektrik faturalarını artıracağından, aşırı tatlı su kullanacağından ve trafiği kilitleyeceğinden endişeli olduklarını söyledi. Wisconsin'de de bir veri merkezi projesinin görüşüldüğü belediye meclisi toplantısında gözaltılar yaşandı.

2026'da veri merkezi moratoryumu yasa tasarılarına dönüştü

Çağrı 2026'da Kongre'de karşılık buldu. Senatör Bernie Sanders ve Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez, 25 Mart 2026'da belirli elektrik tüketimi eşiklerini aşan yeni yapay zekâ veri merkezlerinin inşaatına federal düzeyde ara verilmesini öngören AI Data Center Moratorium Act tasarısını sundu. Food & Water Watch'a göre Haziran 2026'da 47 eyaletten 500'ü aşkın kuruluş bu kez ülke çapında bir yapay zekâ veri merkezi moratoryumu çağrısı yaptı. Federal tasarının yasalaştığına dair bir bilgi yok.

Eyalet düzeyinde ise daha somut adımlar atıldı. Maine meclisi 14 Nisan 2026'da büyük ölçekli (hyperscale) veri merkezleri için eyalet çapında bir moratoryum tasarısını kabul etti. New York meclisi 4 Haziran 2026'da yapay zekâ ve kripto veri merkezleri için bir yıllık moratoryum öngören bir tasarıyı onayladı. Pennsylvania'da da büyük veri merkezlerine üç yıllık ara verilmesini öngören iki partili bir tasarı sunuldu. Bu tasarıların bir kısmı valilerin onayını bekliyor.

Tartışmanın diğer tarafı

Teknoloji şirketleri ve birçok eyalet yönetimi ise veri merkezlerini istihdam, vergi geliri ve yapay zekâ yarışında rekabet gücü açısından kritik görüyor. Federal hükümet de yapay zekâ altyapısının hızla genişlemesini destekleyen bir politika izliyor. Bu nedenle tartışma, veri merkezlerinin tamamen durdurulmasından çok, enerji ve su maliyetlerinin kimin üstleneceği ve yerel toplulukların söz hakkı üzerinde yoğunlaşıyor. Veri merkezlerinin yerel su kaynaklarına etkisine dair bir örneği Oregon'daki Amazon veri merkezleri ve nitrat yazımızda ele aldık.

PaylaşXFacebookLinkedInWhatsApp

Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

Veri merkezi moratoryumu çağrısını kim yaptı?
Food & Water Watch'un öncülük ettiği, Greenpeace, Friends of the Earth ve Physicians for Social Responsibility'nin de aralarında bulunduğu 230'dan fazla ulusal, eyalet ve yerel kuruluş, 8 Aralık 2025'te ABD Kongresi üyelerine gönderdikleri mektupla yeni veri merkezlerinin onayının ve inşaatının ülke çapında durdurulmasını istedi.
Gruplar neden veri merkezlerine karşı çıkıyor?
Mektuba göre yapay zekâ ve kripto para çılgınlığını beslemek için hızla ve büyük ölçüde düzenlemesiz biçimde artan veri merkezleri, elektrik faturalarını yükseltiyor, aşırı su tüketiyor, kirliliğe yol açıyor ve toplulukların ekonomik, çevresel, iklim ve su güvenliğini tehdit ediyor.
Moratoryum ne kadar sürmeli?
Gruplar, veri merkezlerinin enerji kullanımını, su ihtiyacını, yerel etkilerini ve emisyonlarını ele alan federal kurallar çıkarılana kadar yeni veri merkezi onaylarının durdurulmasını talep ediyor.
Kongre'de veri merkezi moratoryumu tasarısı var mı?
Evet. Senatör Bernie Sanders ve Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez, 25 Mart 2026'da belirli elektrik tüketimi eşiklerini aşan yeni yapay zekâ veri merkezlerinin inşaatına federal düzeyde ara verilmesini öngören AI Data Center Moratorium Act tasarısını sundu. Tasarının yasalaştığına dair bir bilgi yok.
Eyaletlerde veri merkezi moratoryumu kabul edildi mi?
Bazı eyalet meclisleri adım attı. Maine meclisi 14 Nisan 2026'da büyük ölçekli veri merkezleri için eyalet çapında bir moratoryum tasarısını kabul etti; New York meclisi ise 4 Haziran 2026'da bir yıllık moratoryum öngören bir tasarıyı onayladı. Tasarıların valiler tarafından imzalanıp imzalanmadığı eyaletten eyalete değişiyor.

Semih Ateşçi

Genel Yayın Yönetmeni

Teknokutu'nun genel yayın yönetmeni ve sorumlu kişisi. Teknoloji, oyun, donanım ve mobil cihaz haberleri ile rehber içeriklerinin yayın sorumluluğunu taşıyor.

Yorumlar

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Yorum yaz